Landschap ontwerp

Tsja, wat doe je als je in Nederland zit en nog niet aan het werk bent? Je belt een goede vriendin en bekroond landschapsontwerper, Jolanda Vreeken (www.joosbuiten.nl) en vraagt haar om je wat te onderwijzen in ontwerp. Jolanda geeft namelijk cursussen tuinontwerp. Zo heeft ze een cursus tuinontwerp en een cursus landschapsontwerp. Die laatste is met name voor ervaren tuin ontwerpers en hoveniers die een volgende stap willen maken in ontwerpen. En stiekem had ik mijn zinnen op de laatste gezet.

De analyse

Jolanda stuurde me een linkje met wat leesvoer, wat simpel huiswerk om te beginnen. Ik kreeg wel een vermoeden bij de WeTransfer link van 70Mb. Wat heeft ze in hemelsnaam gestuurd? Het waren maar wat presentaties, toch? Goed, het waren dus 218 slides. 218! Een korte inleiding zeg maar…

Maar goed, ik las de tuinontwerp cursus door om daarna te proeven van de cursus voor landschapsontwerp. Die laatste is het merendeel van de slides. Maar naar mijn mening ook de leukste, de meest uitdagende. Ik hoopte dus dat ik goed genoeg zou zijn voor die cursus. Dus ik heb avonden door de slides geworsteld en veel huiswerk gemaakt. Eerst maar eens een plaatje van wat er nu is, genaamde de analyse. Allemaal op de juiste schaal en grootte:

Daarna kwam het bepalen van de zichtlijnen, dat zijn o.a. punten in de omgeving die mooi zijn. Dat zijn er gelukkig best veel, want we hebben zicht op de Alpen en dus zijn de Monte Viso, Monte Bianco en Monte Rosa goed zichtbaar. En we hebben drie prachtige dorpen op heuveltoppen pal voor ons huis liggen, Montegrosso d’Asti, Vigliano d’Asti en Mongiardino.

Ook heb ik een analyse gemaakt van het terrein: waar is het vlak, waar is het steil, waar is de schaduw. Dit helpt bij het bepalen welke delen van het ontwerp waar komen. Het zwembad bijvoorbeeld hoger gelegen omdat daar het uitzicht het mooist is en natuurlijk in de zon. De buiten eethoek dan weer dichter bij de keuken en het liefst in de schaduw.

En zo verder. Samen met John heb ik de analyse doorgenomen en werd al een klein beetje duidelijk wat de meest logische plekken zijn voor bepaalde wensen uit ons verlanglijstje.

Het programma van eisen

Ik stuurde mijn huiswerk op en kreeg weer nieuwe theorie terug en een nieuwe opdracht: maak een inventarisatie en een programma van eisen (PvE). Dat bleek best nog wel lastig. Want wat wil je allemaal in een tuin?

John en ik hebben via Skype al onze wensen doorgenomen en de analyse goed bekeken om te kijken wat we wilden en of dat mogelijk is op het terrein. De uitwerking van het PvE is toch wel veel werk, zo veel dat ik dat hier niet op kan nemen, maar wel een plaatje van onze samenvatting:

Ik belde daarna voor een afspraak bij haar thuis om samen de leerstof door te nemen en naar mijn huiswerk te kijken. Jolanda vroeg welke cursus ik het leukste vond en ik zei natuurlijk landschapsontwerper! En ze had ook niets anders verwacht… dus die zou het worden.

Na samen een heerlijke lange lentemiddag theorie te hebben doorgenomen in de tuin ging ik weer naar huis met nieuwe stof. En een nieuwe opdracht. Stop met het werken op de computer! En ga met potlood en papier aan het schetsen.

Het vlekkenplan (schetsen)

Ik moet bekennen dat ik ontdekte dat de computer eigenlijk in de weg zat bij het ontwerpproces. Natuurlijk ziet het er op een computer mooi uit maar je mist de vrijheid van het tekenen, kliederen, fouten maken, uitvegen, en eindeloos proberen. Dat duurt op een computer te lang en je kan niet even tussendoor kliederen op een computer en wel op papier. Dus met potlood en papier aan de slag om een vlekkenplan te maken! Het resultaat:

Dit vlekkenplan is natuurlijk niet in een avondje gemaakt, ik heb veel schetsen gemaakt en dan weer via Skype met John overlegd. Ook veel discussies gehad over hoe we dingen willen aanpakken en wat we willen, want je hebt toch allebei een mening. En niet altijd dezelfde, hahaha.

Een vlekkenplan is nog geen uitwerking van de tuin. Het is een opdeling van de tuin in zichtlijnen, looplijnen en plekken (ook wel vlekken genoemd) waar nu al iets staat of waar iets gaat gebeuren. En tussen die vlekken moet samenhang zitten en ze moeten op een logische plek komen.

De vlekken worden veelal ruimtes in het landschap met een bepaald doel, een bepaalde sfeer en daarmee samenhangend het latere ontwerp en de beplanting. Hier hebben John en ik vele avonden door foto’s heengelopen om de juiste sfeer te vinden. En dat is echt een hoop werk, want zoek maar eens plaatjes die bij jouw ideeën passen. Nachten op Pinterest dus en zoeken, zoeken en nog eens zoeken.

Met de schetsen ben ik weer op bezoek gegaan bij Jolanda. Een energieke dag waarin we samen het gehele ontwerp hebben doorgenomen. Jolanda stelt kritische vragen. En als het ontwerp goed is heb je een goed antwoord. Zo niet, dan is dat deel van het ontwerp nog niet goed genoeg, en dus terug naar de tekentafel. Door te schetsen en veel doorsnedes te maken en de details goed door te nemen is een samenhangend ontwerp ontstaan. Ik heb het vlekkenplan daarna uitgewerkt op de computer:

Ook heb ik de ruimte om te parkeren goed uitgetekend. Vervolgens gezocht op het internet naar draaicirkels van auto’s e.d. om te kijken of de ruimte ook echt kan werken. En het kan:

Het voorlopig ontwerp

En dan begint het tekenwerk, want het vlekkenplan moet vertaald worden in een ontwerp van het landschap. Dit heb ik volledig zelfstandig gedaan op basis van het vlekkenplan en alle input van John en Jolanda. Dit is deels op papier gemaakt en ook door heel veel voorbeelden te bekijken op Pinterest. En zo is een ontwerp gemaakt van ons landschap:

En nu?

Wat nu nog moet gebeuren is een beplantingsplan maken en een fasering voor de tuin. De eerste fase hebben John en ik nu al bedacht en John heeft al veel uitgezocht voor het beplantingsplan. Dit moet nu samengevoegd worden en verwerkt in het ontwerp, maar dat is iets voor de volgende keer. Dan zal ik ook het moodboard van de tuin toevoegen met allemaal voorbeeld foto’s die we uitgezocht hebben. Dat geeft hopelijk een goede indruk van de sfeer die we willen bereiken.

Tot een volgende, of zoals de Italianen zeggen: a la prossima!

Ciao ragazzi, Martijn